\u0130svi\u00e7re\u2019nin Lozan kentinde 68 m\u00fcze aras\u0131nda birinci se\u00e7ilerek “Avrupa\u2019da Y\u0131l\u0131n M\u00fczesi” olan Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesi\u2019nde sergilenen d\u00fcnyan\u0131n en eski \u015fehir plan\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki banyo k\u00fcvetlerinin ilk hali, ilk mektup ve zarflar ile arkeoloji harikalar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ah\u015fap masalar ve mobilyalar ziyaret\u00e7ilerin ilgisini \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Anadolu topraklar\u0131, binlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle bir\u00e7ok medeniyete ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Tarihi yap\u0131lar\u0131, k\u00f6kl\u00fc ge\u00e7mi\u015fi ile bug\u00fcnlere gelen Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesi, 1997 tarihinde \u0130svi\u00e7re\u2019nin Lozan kentinde 68 m\u00fcze aras\u0131nda birinci se\u00e7ilerek “Avrupa\u2019da Y\u0131l\u0131n M\u00fczesi” unvan\u0131n\u0131 elde etti. Bug\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc koleksiyonlar\u0131 ile d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 m\u00fczeleri aras\u0131nda yer alan Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesi\u2019nde Anadolu arkeolojik eserleri Paleolitik \u00c7a\u011f\u2019dan ba\u015flayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar kronolojik bir s\u0131rayla sergileniyor. M\u00fczede sergilenen \u00f6nemli eserler aras\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en eski \u015fehir plan\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki banyo k\u00fcvetlerinin ilk hali, ilk mektup ve zarflar ile arkeoloji harikalar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ah\u015fap masalar ve mobilyalar yer al\u0131yor.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n en eski \u015fehir plan\u0131<\/p>\n
Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesi\u2019nde g\u00f6revli Arkeolog Belma Kula\u00e7o\u011flu, d\u00fcnyan\u0131n en eski \u015fehir plan\u0131n\u0131n orijinal duvar resminin m\u00fczede sergilendi\u011fini ifade etti. Kula\u00e7o\u011flu, \u201c1921 y\u0131l\u0131nda kurulan Anadolu Medeniyetleri M\u00fczesindeyiz. Paleolitik D\u00f6nem\u2019den ba\u015flayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar kronolojik bir s\u0131ra i\u00e7inde bug\u00fcn T\u00fcrkiye ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz Anadolu topraklar\u0131ndan \u00e7\u0131kan ya\u015fayan medeniyetlerin eserlerini g\u00f6rece\u011fiz. Bu m\u00fczede d\u00f6nemlerinin en \u00f6nemli merkezlerinde yap\u0131lan kaz\u0131lardan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00f6zel koleksiyonlar sergilenmekte. Bunlardan bir tanesi de Neolitik D\u00f6nemi tarihlenen ve d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f Neolitik merkezlerinden biri kabul edilen Konya \u00c7umra\u2019daki \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019ten 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda yap\u0131lan kaz\u0131lardan gelen eserler. Bu d\u00f6nemde yap\u0131lan kaz\u0131lar\u0131n eserleri de Konya M\u00fczesi\u2019nde sergilenmekte. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz orijinal duvar resmi bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en eski \u015fehir planlar\u0131ndan biri kabul ediliyor. Burada volkanik bir da\u011f olan Hasanda\u011f\u0131\u2019n\u0131n bir patlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda dikd\u00f6rtgen planl\u0131 evlerden olu\u015fan \u00c7ataly\u00f6h\u00fck\u2019\u00fcn bir tabakas\u0131n\u0131n evlerini g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Arkeoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve insanl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir eser. En eski \u015fehir planlar\u0131ndan bir tanesi. Sadece arkeoloji de\u011fil mimarl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli. Bizim de g\u00f6stermekten gurur duydu\u011fumuz eserlerimizden bir tanesi\u201d dedi.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz banyo k\u00fcvetlerinin atas\u0131<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz banyo k\u00fcvetlerinin atas\u0131 kabul edilen banyo kaplar\u0131n\u0131n ilk \u00f6rneklerinin de m\u00fczede sergilendi\u011fini ifade eden Kula\u00e7o\u011flu, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fczden 4 bin y\u0131l kadar \u00f6nce Anadolu\u2019ya ticaret yapmak amac\u0131yla Mezopotamya\u2019dan t\u00fcccarlar geliyorlar. Anadolu halk\u0131 ile birlikte ya\u015f\u0131yorlar ve ticaret yap\u0131yorlar. Ticaret merkezlerinden en bilineni Kayseri yak\u0131nlar\u0131ndaki K\u00fcltepe H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc. Antik d\u00f6nemdeki ad\u0131 Ne\u015fa ve Kani\u015f olarak ge\u00e7iyor. Bu Kani\u015f Karum olarak iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fuyor. Bu Kani\u015f k\u0131sm\u0131 tepenin \u00fcst\u00fc, orada idareci insanlar ya\u015f\u0131yor. Alt kesimde etekteki yerle\u015fimde de t\u00fcccarlar halkla birlikte ticaret yaparak ya\u015f\u0131yorlar. T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn kaz\u0131larla bilinen 10 tane Karum pazar yeri var. 15 tane de Vabartum olarak adland\u0131r\u0131lan daha k\u00fc\u00e7\u00fck pazar yerleri var. Bu K\u00fcltepe, Acemh\u00f6y\u00fck, Ali\u015far gibi merkezlerde de bu t\u00fcccarlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Nereden biliyoruz? Anadolu\u2019ya gelen yaz\u0131yla birlikte biliyoruz. K\u00fcltepe ve Ali\u015far\u2019da yap\u0131lan kaz\u0131larda evlerde banyo kab\u0131 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kaplar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kaplar\u0131 da yar\u0131ya kadar topra\u011fa g\u00f6m\u00fcyorlar ki i\u00e7ine girip \u00e7\u0131kmas\u0131 kolay olsun diye. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz banyo k\u00fcvetlerinin atas\u0131 kabul edilen banyo kaplar\u0131n\u0131n ilk \u00f6rnekleri de T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu m\u00fczede sergiledi\u011fimiz iki banyo kab\u0131n\u0131n bir tanesi Ali\u015far\u2019dan, bir tanesi de K\u00fcltepe Kani\u015f\u2019ten.\u201d<\/p>\n
\u0130lk mektup ve zarflar<\/p>\n
Kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 tablet mektuplar\u0131n ekonomi, siyasi, veraset, a\u015fk ve \u015fikayet konular\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini aktaran Kula\u00e7o\u011flu, \u201cMilattan \u00d6nce 2000 ba\u015flar\u0131nda Anadolu\u2019ya Mezopotamya\u2019dan insan kafilelerinin girdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar Asurlu t\u00fcccarlar. Anadolu insan\u0131yla birlikte ticaret yapmak amac\u0131yla geliyorlar. Bu d\u00f6nemin ad\u0131 da Asur Ticaret Kolonileri d\u00f6nemi olarak adland\u0131r\u0131yoruz. Bu t\u00fcccarlar yanlar\u0131nda gelenler Anadolu\u2019ya Mezopotamya\u2019da bin seneye kadar \u00f6nce kullan\u0131lmaya ba\u015flayan yaz\u0131lar\u0131n\u0131 da getiriyorlar. Anadolu\u2019da art\u0131k yaz\u0131l\u0131 tarih ba\u015fl\u0131yor. Anadolu\u2019da hemen hemen 10 tane ticaret Karum ad\u0131 verilen Pazaryeri olarak adland\u0131r\u0131lan ticaret merkezi var. 10-15 tane de Vabartum diye daha k\u00fc\u00e7\u00fckleri var. Bu merkezlerden en bilinenleri merkezi y\u00f6netime sahip olan Kayseri yak\u0131nlar\u0131ndaki K\u00fcltepe Kani\u015f H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc. Bu t\u00fcccarlarla gelen tabletler, t\u00fcccarlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Anadolu\u2019da kal\u0131yor bir k\u0131sm\u0131 Mezopotamya\u2019ya d\u00f6n\u00fcyor. Oradan ailelerinden mektuplar getiriyor ya da ticari anla\u015fmalar\u0131 i\u00e7eren mektuplar getiriyorlar. Bunlarda K\u00fcltepe Kani\u015f\u2019te ar\u015fivleniyor. Bu tabletler pi\u015fmi\u015f topraktan yap\u0131lm\u0131\u015f kil hen\u00fcz ya\u015fken \u015fekil veriliyor kam\u0131\u015ftan ya da ah\u015faptan yap\u0131lan u\u00e7lar\u0131 \u00e7iviye benzeyen ince aletlerle de bat\u0131r\u0131larak \u015fekiller veriliyor. O y\u00fczden ad\u0131na da \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131 deniyor. \u00c7ivi yaz\u0131l\u0131 tabletler olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131yor. T\u00fcccar gelirken bu mektubu a\u00e7\u0131k getirmiyor. Kuruduktan ya da pi\u015firildikten sonra tekrar bir kil tabakas\u0131yla kaplay\u0131p ona zarf yap\u0131yor. Onun \u00fczerine de g\u00f6nderen ki\u015fi m\u00fchr\u00fcn\u00fc bas\u0131yor. Siz o zarf\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman elinize Mezopotamya\u2019dan bunu size kimin g\u00f6nderdi\u011fini biliyorsunuz o m\u00fch\u00fcrden. Bu d\u00f6nemde tabletlerin \u00fczerinde silindir m\u00fch\u00fcrler g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ondan \u00f6nce damga m\u00fch\u00fcrlerdi Anadolu\u2019nun geleneksel m\u00fch\u00fcr \u015fekli. Bu zarflardan baz\u0131lar\u0131 sebebini bilmedi\u011fimiz nedenle a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f. Ar\u015fivlerde a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f olarak bulunmu\u015f. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u00f6zel mektuplar, listeler, ticaret anla\u015fmalar\u0131, rit\u00fcellerin talimatlar\u0131 var. Su da\u011f a\u011fa\u00e7 gibi olgular insan ya\u015fam\u0131nda tanr\u0131sall\u0131k atfediyorlar. Suyla ilgili bir t\u00f6renin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 bu tabletlerde de anlat\u0131labiliyor. Akat Kral\u0131 Sargon\u2019un bir mektubu var. Y\u00fczlerce konuyu i\u00e7eren mahkeme kararlar\u0131, cezalar, uygulamalar, bo\u015fanma belgeleri, ilk bo\u015fanma belgeleri de yaz\u0131l\u0131 olarak elimize K\u00fcltepe\u2019den ge\u00e7iyor. Bunlar Asur ve Akat dilinde yaz\u0131lm\u0131\u015f mektuplar. Bunlar\u0131n i\u00e7inde de Asurca ve Akat\u00e7a olmayan Hint Avrupal\u0131 isimler g\u00f6r\u00fcyoruz. Buradan Hititlerinde bu d\u00f6nemde peyder pey Anadolu\u2019ya geldi\u011fini ve Anadolu insan\u0131 ile birlikte t\u00fcccarlar ve Anadolu insan\u0131yla birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Daha sonra siyasi g\u00fcce eri\u015ftiklerinde Anadolu\u2019nun ilk siyasi devletini kuran insanlar\u201d dedi.<\/p>\n
Arkeoloji harikalar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ah\u015fap masalar ve mobilyalar<\/p>\n
Y\u0131\u011fma mezarlardan \u00e7\u0131kar\u0131lan ah\u015fap masa ve mobilyalar\u0131n arkeolojik harika oldu\u011funu s\u00f6yleyen Kula\u00e7o\u011flu, \u201cMilattan \u00d6nce 1200\u2019lerde Anadolu\u2019ya bat\u0131dan Trakya \u00fcst\u00fcnden ve Ege \u00fcst\u00fcnden g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131 girmeye ba\u015fl\u0131yor. Biz bunlar\u0131 Ege g\u00f6\u00e7leri ya da deniz kavimleri g\u00f6\u00e7\u00fc olarak adland\u0131r\u0131yoruz. Bu d\u00f6nemde bir kaos ortam\u0131 var Anadolu\u2019da. Hititler G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019ya \u00e7ekilmi\u015f, imparatorluk son bulmu\u015f. G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da Antep, Mara\u015f, Adana gibi \u015fehirlerde \u015fehir krall\u0131klar\u0131 olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettiriyorlar. Do\u011fu Anadolu\u2019da Urartu Krall\u0131\u011f\u0131 var. Bu giren kavimlerden bir tanesi de Frigler. Onlar da Ankara\u2019ya kadar geliyorlar ve Polatl\u0131 Gordion ba\u015fkenti olmak \u00fczere krall\u0131klar\u0131n\u0131 kuruyorlar. Bat\u0131 Anadolu\u2019da da ilk \u0130yon ve Dor \u015fehirleri kurulmaya ba\u015fl\u0131yor. Gordion\u2019da yap\u0131lan kaz\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki yeni bir \u00f6l\u00fc g\u00f6mme sistemi de Anadolu\u2019ya girmi\u015f Friglerle birlikte. T\u00fcm\u00fcl\u00fcs olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131\u011fma tepeler. Mezar odas\u0131n\u0131 ard\u0131\u00e7 ya da sedir gibi a\u011fa\u00e7larla yap\u0131p i\u00e7ine \u00f6l\u00fcy\u00fc hediyeleriyle birlikte koyuyorlar ki \u00f6l\u00fcmden sonraki ya\u015famada inan\u00e7 var. Daha sonra \u00fczerlerini \u00e7ak\u0131l ta\u015flar\u0131 ve toprakla doldurarak tepe haline getiriyorlar. Gordion\u2019da yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda 120\u2019ye yak\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc t\u00fcm\u00fcl\u00fcs ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlardan en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Midas T\u00fcm\u00fcs\u00fcl\u00fc olarak adland\u0131r\u0131lan ama Midas\u2019a ait olup olmad\u0131\u011f\u0131 hala tart\u0131\u015f\u0131lan b\u00fcy\u00fck t\u00fcm\u00fcl\u00fcs. Burada 1957-1959 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan kaz\u0131larda bronz objelerin yan\u0131nda bizim arkeolojinin harikalar\u0131 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ah\u015fap masalar ve mobilyalarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu mobilyalar oyma ve kakma tekni\u011fiyle yap\u0131lm\u0131\u015f farkl\u0131 renkteki k\u00fc\u00e7\u00fck a\u011fa\u00e7 par\u00e7alar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lan deliklere yerle\u015ftirilmesiyle motiflerin olu\u015fturuldu\u011fu inan\u0131lmaz sab\u0131r isteyen bir teknik ve g\u00fczellikteki ah\u015fap mobilyalar. Midas t\u00fcm\u00fcl\u00fcs\u00fcnde bulunanlardan bir tanesi masa bir tanesi de servis masas\u0131. Milattan \u00d6nce 8\u2019inci y\u00fczy\u0131la denk geliyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANADOLU TOPRAKLARI, B\u0130NLERCE YILLIK GE\u00c7M\u0130\u015e\u0130YLE B\u0130R\u00c7OK MEDEN\u0130YETE EV SAH\u0130PL\u0130\u011e\u0130 YAPTI. TAR\u0130H\u0130 YAPILARI, K\u00d6KL\u00dc GE\u00c7M\u0130\u015e\u0130 \u0130LE BUG\u00dcNLERE GELEN ANADOLU MEDEN\u0130YETLER\u0130 M\u00dcZES\u0130, 1997 TAR\u0130H\u0130NDE \u0130SV\u0130\u00c7RE’N\u0130N LOZAN KENT\u0130NDE 68 M\u00dcZE ARASINDA B\u0130R\u0130NC\u0130 SE\u00c7\u0130LEREK “AVRUPA’DA YILIN M\u00dcZES\u0130” UNVANINI ELDE ETT\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[38322,1554,611,57937,26763,13665,6957,22303],"class_list":["post-1330003","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-sanat","tag-tarihin","tag-anadolu","tag-haber","tag-ilkleri","tag-medeniyetler","tag-muzesinde","tag-ozel","tag-sergileniyor"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1330003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1330003"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1330003\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1330003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1330003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1330003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}