![](\"http:\/\/www.erzurumflas.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/klinik-psikolog-dila-soganci-yas-sureci-yaklasik-1-yil-devam-eder_c044e74.jpg\")
Klinik Psikolog Dila So\u011fanc\u0131, \u201cYas s\u00fcreci, ki\u015fi yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi andan itibaren ba\u015flay\u0131p yakla\u015f\u0131k 1 y\u0131l kadar devam eder. Yas s\u00fcrecinin \u015fok, hissizlik, \u00f6fke gibi evrelerini ge\u00e7emezseniz ya da yak\u0131nlar\u0131n\u0131zda b\u00f6yle bir durumu g\u00f6zlemlerseniz psikolojik destek almak gereklidir\u201d dedi.<\/p>\n
Medicana Samsun Hastanesi\u2019nden Klinik Psikolog Dila So\u011fanc\u0131 yas s\u00fcreci konusunda bilgiler verdi. Yas s\u00fcrecini tan\u0131mlamakla ba\u015flayan So\u011fanc\u0131, \u201cB\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7in sevdi\u011fi, ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 birini kaybetmek ve bu s\u00fcre\u00e7le ba\u015fa \u00e7\u0131kmak kolay de\u011fildir. \u0130nsan i\u00e7in hayatta yas tutmaktan daha b\u00fcy\u00fck ve zor bir u\u011fra\u015f yoktur. \u0130nsan, do\u011fum an\u0131ndan itibaren sevgiye ve g\u00fcvene dayal\u0131 ili\u015fkiler kurar. \u0130nsan, hayat\u0131nda bir \u015feyler yolunda gitmedi\u011finde, kendini mutsuz hissetti\u011finde, ba\u011fl\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011fu ki\u015filerin yan\u0131na ko\u015far. Peki ya bu derin ba\u011fl\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011fu ki\u015fiye ya da ki\u015filerin ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelirse? \u0130\u015fte o zaman yas duygular\u0131 diye tabir edilen, kayg\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, keder gibi duygular\u0131 yo\u011fun olarak ya\u015famaya ba\u015flar. Ya\u015fam s\u00fcresince \u00e7e\u015fitli sebeplerle ya\u015fanan kay\u0131plar ve bu kay\u0131plar kar\u015f\u0131s\u0131nda verilen tepkiler, hissedilen duygular ile de\u011fi\u015fen fizyolojinin t\u00fcm\u00fcn\u00fc \u2018yas\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yoruz. Yas s\u00fcrecini; evcil hayvan\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fmakta olunan i\u015fin kayb\u0131, sava\u015flar, b\u00fcy\u00fck toplumsal felaketler, partnerinden ayr\u0131lma, ebeveynlerin bo\u015fanmas\u0131, hamilelik d\u00f6nemi bebe\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrme ya da hamileli\u011fin sonlanmas\u0131, sakatl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak hareket k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u00fclkeden ayr\u0131lma sebepleriyle ya\u015fanabilir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Yas s\u00fcreci nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7tir?<\/p>\n
Yas s\u00fcrecinde ya\u015fanan evrelere de\u011finen Klinik Psikolog Dila So\u011fanc\u0131, \u201cYas s\u00fcreci, ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde yas tutan, ayn\u0131 tepkileri ve duygular\u0131 ya\u015fayan iki ki\u015fi bulmak bile zordur. Kayb\u0131n \u015fekli, daha \u00f6nce ya\u015fan\u0131lan kay\u0131p ya\u015fant\u0131s\u0131, kaybedilen ki\u015fiyle ili\u015fkinin yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve kalitesi, dini ve k\u00fclt\u00fcrel inan\u00e7lar, ki\u015finin ba\u015f etme becerisi, fiziksel sa\u011fl\u0131k ve destek kaynaklar\u0131 gibi bir\u00e7ok neden yas s\u00fcrecini ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc bir hale getirir fakat ki\u015filer benzer duygular ya\u015far ve benzer tepkiler verir. Yas s\u00fcrecinin uzunlu\u011fu da ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fen bir durumdur. Yas s\u00fcreci, ki\u015fi yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi andan itibaren ba\u015flay\u0131p yakla\u015f\u0131k 1 y\u0131l kadar devam eder. Genellikle bu bir y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te ki\u015fi ilk etapta \u015fok ve hissizlik ya\u015far. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k, kabullenememe, ink\u00e2r, ne hissetti\u011fini bilememe, kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve karar verme yetisinin kaybolmas\u0131 da ilk tepkiler aras\u0131ndad\u0131r. Ard\u0131ndan, ki\u015fi i\u00e7inde oldu\u011fu durumu \u00f6l\u00fcm\u00fc\/kayb\u0131 bir s\u00fcre reddedebilir, hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc davran\u0131\u015flar sergileyebilir. Bu tepkiler ya\u015fan\u0131lan \u00fcz\u00fcc\u00fc durumdan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra olu\u015fmaktad\u0131r. Ki\u015fi daha sonra \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve \u00f6zlem hissetmeye ba\u015flar. Kaybedilen\/\u00f6len ki\u015fiyle olan an\u0131lar, sosyal \u00e7evresi i\u00e7inde yad edilir. Yaln\u0131zl\u0131k ve \u00f6fke gibi duygular bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ki\u015fi genellikle \u2018neden ben\u2019 sorusunu sorar. \u00d6len\/kaybedilen ki\u015fiye de, b\u0131rak\u0131p gitti\u011fi i\u00e7in \u00f6fke ya\u015fan\u0131r. Ani duygu de\u011fi\u015fimi de bu s\u00fcre\u00e7te ya\u015fayabilir. \u00d6l\u00fcm\/kay\u0131p sonras\u0131 i\u00e7teki s\u00fcrecin bast\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir, bu nedenle sadece ila\u00e7 tedavisi ile ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yas s\u00fcreci \u00e7\u00f6z\u00fclmez. Yas s\u00fcrecinin \u00f6nemli bir a\u015famas\u0131 da, ki\u015finin kayb\u0131\/\u00f6l\u00fcm\u00fc kabullenmesidir. \u0130\u015fte bu a\u015famada ki\u015fi sosyal ve i\u015f hayat\u0131nda bir tak\u0131m g\u00fc\u00e7l\u00fckler ya\u015far. Son evre olan kabullenme evresinde, ki\u015fi art\u0131k \u00f6l\u00fcm\u00fc\/ kayb\u0131 kabul ederek normal ya\u015fama d\u00f6nmeye ba\u015flar. \u0130lki kaybedilen ki\u015finin kim oldu\u011fudur; ki\u015fi sevdi\u011fi ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Yas s\u00fcrecini etkileyen fakt\u00f6rlerden birini kaybetti\u011finde, psikolojik olarak daha sanc\u0131l\u0131 bir s\u00fcrece girer. E\u015fini kaybetmi\u015f biri, dostunu, arkada\u015f\u0131n\u0131, g\u00fcvencesini, \u00e7ocuklar\u0131 varsa e\u011fer onlar\u0131n ebeveynini de kaybetmi\u015f olmaktad\u0131r. Di\u011fer bir fakt\u00f6r kaybedilen ki\u015fiyle olan ili\u015fki niteli\u011fidir. Kaybedilen ki\u015fiyle s\u00fcrekli ya\u015fan\u0131lan bir sorun varsa, bunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememesi, ki\u015finin kendini su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 bir yas s\u00fcreci ya\u015famas\u0131na neden olabilir. Ki\u015finin nas\u0131l kaybedildi\u011fi\/\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc de \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biridir. \u00d6rne\u011fin intihar edip \u00f6len bir ki\u015finin yak\u0131n\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yas s\u00fcreciyle, uzun s\u00fcre kanser tedavisi g\u00f6r\u00fcp ya da uzun s\u00fcre yo\u011fun bak\u0131mda kal\u0131p \u00f6len bir ki\u015finin yak\u0131n\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yas s\u00fcreci ve yas uzunlu\u011fu farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Profesyonel destek almak gerekir mi?<\/p>\n
Profesyonel destek al\u0131nmas\u0131 gerek durumlar\u0131 anlatan Klinik Psikolog So\u011fanc\u0131, \u201cDoktor kontrols\u00fcz ila\u00e7 kullanma, alkol t\u00fcketimindeki art\u0131\u015f, kendine zarar vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnme, s\u00fcrekli olarak sorumluluklar\u0131n\u0131 ve \u00f6z bak\u0131m\u0131n\u0131 ihmal etme, yas s\u00fcrecinin 1 y\u0131ldan fazla s\u00fcrmesi ve ki\u015finin kendi hayat\u0131na d\u00f6nemedi\u011fi durumlar, ki\u015finin kendini sosyal hayattan izole etmesi, \u00f6l\u00fcm ve \u00f6l\u00fcm\u00fc an\u0131msatan konulardan konu\u015fmaktan ka\u00e7ma, yas s\u00fcrecini ya\u015famamak i\u00e7in ki\u015finin kendine s\u00fcrekli me\u015fgul etmesi, fiziksel \u015fik\u00e2yetlerin artmas\u0131, ki\u015finin yo\u011fun su\u00e7luluk duygusu hissetmesi gibi durumlarda profesyonel destek almak gereklidir\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Yas s\u00fcrecini daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ge\u00e7irebilmek i\u00e7in neler yap\u0131labilir?<\/p>\n
Yas s\u00fcrecini daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ge\u00e7irmek i\u00e7in yap\u0131labileceklerden bahseden So\u011fanc\u0131, \u201cKi\u015finin kendine sab\u0131rl\u0131 ve anlay\u0131\u015fl\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011frenmesi, yas s\u00fcreciyle ba\u015f edebilmek i\u00e7in kendine s\u00fcre tan\u0131mas\u0131 gerekmektedir. Yas s\u00fcrecini tek ba\u015f\u0131na ya\u015famak yerine, g\u00fcvenilen birine ya\u015fan\u0131lan hisleri anlatmak, ki\u015fiye sosyodestek olacakt\u0131r. Uyku, besin gibi temel ihtiya\u00e7lara \u00f6zen g\u00f6stermek, yas s\u00fcreciyle ba\u015f edebilmek ve daha k\u0131sa s\u00fcrede yas s\u00fcrecinizi tamamlama ad\u0131na gereklidir. E\u011fer aile i\u00e7i bir kay\u0131p var ise; ailedeki di\u011fer yas tutan ki\u015fileri \u00fczmemek, onlara kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnmek ve onlar\u0131 korumak i\u00e7in, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z duygular aile i\u00e7inde dile getirilmekten ka\u00e7\u0131n\u0131labilir. Fakat aile i\u00e7inde hissedilen duygular\u0131 konu\u015fmak, an\u0131lar\u0131 payla\u015fmak ailecek birbirinizi daha iyi tan\u0131y\u0131p ve bu yas s\u00fcrecini ba\u015flat\u0131p bitirmeyi sa\u011flar. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc, bayram, do\u011fum g\u00fcn\u00fc gibi ki\u015filer i\u00e7in \u00f6nemli g\u00fcnler zor ge\u00e7ebilir. Bu g\u00fcnlerde birinden destek almak, yan\u0131nda olmak ya\u015fan\u0131lan zorlu\u011fu azalt\u0131r. Ya\u015fan\u0131lan yas s\u00fcreci ne \u015fekilde olursa olsun, bu tepkilerin normal tepkiler oldu\u011funu unutmay\u0131n. Fakat bu s\u00fcrecin olmas\u0131 gerekti\u011finden fazla s\u00fcrmemesi \u00f6nemlidir. Yas s\u00fcrecinin \u015fok, hissizlik, \u00f6fke gibi evrelerini ge\u00e7emezseniz ya da yak\u0131nlar\u0131n\u0131zda b\u00f6yle bir durumu g\u00f6zlemlerseniz psikolojik destek almak gereklidir\u201d s\u00f6zlerine yer verdi.<\/p>\n
Peki ya kayb\u0131 olan \u00e7ocuklar\u2026<\/p>\n
\u00c7ocuklara \u00f6l\u00fcm\u00fc anlatmakla ilgili tavsiyeler veren Dila So\u011fanc\u0131 \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n
\u201c\u00c7ocuklar i\u00e7in bu durumlarda a\u00e7\u0131k ve d\u00fcr\u00fcst olunmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7ocu\u011fun ya\u015f\u0131na ve geli\u015fim d\u00fczeyine uygun a\u00e7\u0131klamalarda bulunulmal\u0131d\u0131r. \u0130lk olarak \u00e7ocu\u011fa do\u011fumun, b\u00fcy\u00fcmenin ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn ne demek oldu\u011fu anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcm\/kay\u0131p; seyahate \u00e7\u0131kt\u0131, yolculukta gibi kavramlarla a\u00e7\u0131klanmamal\u0131d\u0131r ve bu durum bir anda s\u00f6ylenmemelidir. \u00d6rne\u011fin, bir kaza sonucu olu\u015fan bir \u00f6l\u00fcm var ise; a\u015fama a\u015fama anlat\u0131n (ambulans geldi, hastaneye gidildi vs.). \u00c7ocu\u011fun soru sormas\u0131na izin verilmelidir. \u00c7ocuk yas s\u00fcrecinde ayn\u0131 sorular\u0131 tekrar tekrar sorabilir, bu konuda sab\u0131rl\u0131 olup tutarl\u0131 cevaplar verilmelidir. Olay\u0131 oldu\u011fu gibi, sadece \u00e7ocu\u011fun ya\u015f seviyesine uygun bi\u00e7imde anlatmaya dikkat edilmelidir. \u00c7ocu\u011fa, hayatta kalan di\u011fer ki\u015filerin g\u00fcvende oldu\u011funu belirtilmelidir. \u00dcz\u00fclmesin diye \u00e7aba sarf etmek yerine, duygular\u0131n\u0131 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ortak olunmal\u0131d\u0131r. \u00d6len\/kaybedilen ki\u015fiye ait e\u015fyalar \u00e7ocu\u011fun etkilenmesinden korkup ortadan kald\u0131rmamal\u0131d\u0131r, \u00e7ocu\u011funuzun cenaze t\u00f6renine kat\u0131lmas\u0131na izin verilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kayb\u0131\/\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ocuk i\u00e7in ger\u00e7ek k\u0131labilmek \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca \u00e7ocu\u011fun psikolojik destek almas\u0131 da gerekebilir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KL\u0130N\u0130K PS\u0130KOLOG D\u0130LA SO\u011eANCI, \u201cYAS S\u00dcREC\u0130, K\u0130\u015e\u0130 YAKININI KAYBETT\u0130\u011e\u0130 ANDAN \u0130T\u0130BAREN BA\u015eLAYIP YAKLA\u015eIK 1 YIL KADAR DEVAM EDER. YAS S\u00dcREC\u0130N\u0130N \u015eOK, H\u0130SS\u0130ZL\u0130K, \u00d6FKE G\u0130B\u0130 EVRELER\u0130N\u0130 GE\u00c7EMEZSEN\u0130Z YA DA YAKINLARINIZDA B\u00d6YLE B\u0130R DURUMU G\u00d6ZLEMLERSEN\u0130Z PS\u0130KOLOJ\u0130K DESTEK ALMAK GEREKL\u0130D\u0130R\u201d DED\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1550610,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,20],"tags":[1811,119029,36374,34660,7986,38559,12642,16311,2262,12640],"class_list":["post-1550609","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","category-turkiye","tag-devam","tag-dila","tag-eder","tag-klinik","tag-psikolog","tag-soganci","tag-sureci","tag-yaklasik","tag-yas","tag-yil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1550609","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1550609"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1550609\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1550610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1550609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1550609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1550609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}