{"id":1553954,"date":"2020-12-21T00:00:55","date_gmt":"2020-12-20T21:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/turkiye-ekonomisinin-en-temel-sermayesi-guvendir\/"},"modified":"2020-12-21T00:01:01","modified_gmt":"2020-12-20T21:01:01","slug":"turkiye-ekonomisinin-en-temel-sermayesi-guvendir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/?p=1553954","title":{"rendered":"“T\u00fcrkiye ekonomisinin en temel sermayesi g\u00fcvendir”"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Adnan Bali, \u00fclke ekonomisinin en temel sermayesinin g\u00fcven oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u201cPetrol gibi do\u011fal kayna\u011f\u0131, yeterli sermayesi, tasarruf fazlas\u0131 olmayan bir \u00fclke d\u0131\u015f kaynak kullanmak zorunda. D\u0131\u015f kaynak kullanabilmek i\u00e7in de g\u00fcven duyulan bir taraf olunmal\u0131. G\u00fcven sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda problem \u00e7\u0131kar. Son d\u00f6nemde ifade edildi\u011fi \u00fczere, g\u00fcvenin de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 basittir asl\u0131nda; Hukuk ve Serbest Piyasa Bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalarla ve pandemi s\u00fcrecinin de a\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak izin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 6 ila 9 ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7te ekonominin daha iyimser bir noktaya evrildi\u011fini b\u00fct\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflar g\u00f6rebilirlerse g\u00fcven tesis edilecektir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Adnan Bali\u2019nin annesi merhum Sabiha Bali\u2019nin an\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fatmak \u00fczere, Gaziantep \u0130slahiye\u2019de 61 y\u0131l boyunca cezaevi olarak kullan\u0131lan binan\u0131n, ge\u00e7ti\u011fimiz A\u011fustos ay\u0131nda, \u201c\u0130slahiye Sabiha-Aziz Bali \u0130l\u00e7e Halk K\u00fct\u00fcphanesi\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesiyle ilgili BeIn \u0130z TV taraf\u0131ndan bir belgesel film haz\u0131rland\u0131. Vedat Atasoy\u2019un y\u00f6netti\u011fi, Mehmet Payasl\u0131o\u011flu\u2019nun g\u00f6r\u00fcnt\u00fc y\u00f6netmenli\u011fini \u00fcstlendi\u011fi belgesel, BeIn \u0130z TV\u2019de yay\u0131nlanacak. Adnan Bali, belgeselin \u00f6n g\u00f6sterimi sonras\u0131nda, ekonomiye dair baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin, d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fi b\u00f6yle bir ortamda Covid-19 sonras\u0131 toparlanma f\u0131rsatlar\u0131na odaklanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Bali, \u201cBu musibet insanl\u0131\u011fa \u015funu g\u00f6sterdi; yak\u0131n \u00fcretim, yerinde \u00fcretim \u00f6nemli hale geldi. \u2018En b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekle \u00c7in\u2019de \u00fcrettiririm, sonra istedi\u011fim yere naklederim.\u2019 Art\u0131k bu o kadar ge\u00e7erli de\u011fil. Yerinde \u00fcretim, yak\u0131n \u00fcretim \u00f6nemli hale geldi. Yak\u0131n ticaret, her talep edildi\u011finde kar\u015f\u0131lanabilen sipari\u015flerle \u00e7al\u0131\u015fan bir ekonomi kritik hale geldi. T\u00fcrkiye; etraf\u0131ndaki iki-\u00fc\u00e7 saatlik zaman dilimi farklar\u0131yla stok ta\u015f\u0131nmaks\u0131z\u0131n, k\u0131sa terminlerle ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda, talebin kendi seyrine g\u00f6re arz s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flayabilecek esnek bir ekonomiye sahip. \u00dclkemiz, esnek ve dinamik \u00fcretim yap\u0131s\u0131 ile \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir. Bu pandemi d\u00f6neminin b\u00fct\u00fcn tecr\u00fcbelerinden istifade ile Ar-Ge, inovasyon, teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na odaklanmal\u0131y\u0131z. Bunlar\u0131n hepsini pandemi sonras\u0131na ta\u015f\u0131yacak bir k\u00fclt\u00fcrle, kendimize hedefler koymal\u0131y\u0131z\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Adnan Bali, T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc insan kayna\u011f\u0131, teknoloji ve esnek \u00fcretim altyap\u0131s\u0131\u201d olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 \u00f6nemli avantaj\u0131n\u0131n bulundu\u011funu vurgulayarak, \u00fclkenin pandemi sonras\u0131nda; iki-\u00fc\u00e7 saatlik zaman farklar\u0131yla etraf\u0131n\u0131 \u00e7eviren, n\u00fcfus, gayrisafi yurti\u00e7i has\u0131la ve ticaret hacmiyle b\u00fcy\u00fck bir imkan sa\u011flayan b\u00f6lgede enerjinin, bilginin ve fiziki \u00fcretimin merkezi olabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n

Serbest piyasa ve hukuk alan\u0131nda \u015fu anda tutturulmu\u015f olan olumlu \u00e7izginin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi halinde, ba\u015fka jeopolitik streslere de \u00e7ok maruz kal\u0131nmazsa i\u015flerin d\u00fczelebilece\u011fini vurgulayan Bali, \u201cBenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131m\u0131z, Hazine ve Maliye Bakan\u0131m\u0131z, piyasa mekanizmas\u0131n\u0131n esas al\u0131naca\u011f\u0131 konusunda net bir yakla\u015f\u0131m ortaya koyuyor. Bizimle yapt\u0131klar\u0131 isti\u015farelerde de \u2018Siz i\u015fletmelerinizi iktisadi tutarl\u0131l\u0131kla piyasa mekanizmalar\u0131n\u0131n gerekliliklerine g\u00f6re y\u00f6netmelisiniz\u2019 \u015feklinde, kamuoyuna verdikleri mesajlar\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cSamimi bir anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z\u201d<\/p>\n

\u015eu anda bu yakla\u015f\u0131m\u0131n, zamanlama itibar\u0131yla da \u00e7ok iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011funu ifade eden Bali, \u201cBen \u015fu anda ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir diyalog ve koordinasyon ortam\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Gerek reel sekt\u00f6rle gerek \u00f6zel sekt\u00f6rle gerek akademik d\u00fcnya ile \u00e7ok yo\u011fun bir temas s\u00f6z konusu. \u2018Usulden diye\u2019 de de\u011fil, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimle, do\u011frudan politikalar\u0131 konu edinen bir yakla\u015f\u0131mla… \u2018Bizi ele\u015ftirin, yanl\u0131\u015f gitti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyler konusunda bizi uyar\u0131n\u2019 diyen samimi bir anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n

Serbest piyasa dinamikleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen i\u015flerin yeni ekonomi y\u00f6netiminin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131yla birlikte d\u00fczelebilece\u011fine dair bir kanaat olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yleyen Bali, \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cBunun kamuoyunda yeteri kadar etki yapabilmesi i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi \u00f6nemli. Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n \u2018Enflasyonda kal\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ikna olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma devam edecektir. \u015eartlar gerektirdi\u011finde ilave parasal s\u0131k\u0131la\u015fmaya da gidilebilecektir\u2019 demesi k\u0131ymetli bir \u015fey. Bu, sadece bug\u00fcne \u00f6zg\u00fc de\u011fil, ileriye do\u011fru da \u00f6nemli. Piyasa, \u015fu anda bunu olumlu al\u0131yor ama iskontolu olumlu al\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018Ne kadar tatbik kabiliyeti olabilir?\u2019, onu g\u00f6rmek istiyor. Biz de \u0130\u015f Bankas\u0131 olarak her zaman oldu\u011fu gibi bu politikalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini sa\u011flamada \u00fczerimize d\u00fc\u015feni yapmaya haz\u0131r\u0131z.\u201d<\/p>\n

\u201c\u0130\u015flerin iyiye gitmesinin kilidini ters dolarizasyonda g\u00f6r\u00fcyorum\u201d<\/p>\n

Ekonomi y\u00f6netiminin \u015fu anda ortaya koydu\u011fu bu tabloyu s\u00fcrd\u00fcrebilmesi ve bunun kesintiye u\u011framamas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck, h\u0131zl\u0131 ba\u015far\u0131lara ihtiya\u00e7 oldu\u011funu vurgulayan Bali, \u201cBiz bunu sa\u011flamal\u0131y\u0131z; \u00fclke olarak, ekonomi olarak, b\u00fcy\u00fck kurulu\u015flar olarak bunun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, bu kredibilitenin artmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. \u0130\u015fler iyiye gitmeli ki bu politikalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olsun. Bunun da kilidini ters dolarizasyonda g\u00f6r\u00fcyorum. Bir \u015fekilde ters dolarizasyon olu\u015fmal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

D\u00f6viz al\u0131mlar\u0131nda esasen yayg\u0131n \u015fekilde perakende, k\u00fc\u00e7\u00fck tutarl\u0131 bir al\u0131m tablosundan bahsedilemeyece\u011fini ifade eden Bali, d\u00f6vizde ortalama al\u0131m seviyelerine yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmeyle birlikte ters dolarizasyonun ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n

\u201cBor\u00e7lar\u0131n y\u00f6netilemeyecek herhangi bir k\u0131sm\u0131 yok, yeter ki ekonomiyi kurallar\u0131yla y\u00f6netelim\u201d<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemin \u00f6demeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel bir s\u0131k\u0131nt\u0131 g\u00f6rmedi\u011fine dikkat \u00e7eken Bali, konu\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin vadesine 12 ay kalan d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n\u0131n toplam\u0131 Eyl\u00fcl 2020 itibar\u0131yla 182,5 milyar dolar. Bunun 83 milyar dolar\u0131 bankalara, 72 milyar dolar\u0131 da di\u011fer sekt\u00f6rlere ait. Kalan 27 milyar dolar\u0131 da TCMB ve Genel Y\u00f6netime ait. Bankalar\u0131n 83 milyar dolarl\u0131k borcunun 36 milyar dolar\u0131 sadece kredi, kalan 47 milyar dolar\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131 yerle\u015fiklerin bizim nezdimizde a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu mevduatlar. Di\u011fer sekt\u00f6rlerin 72 milyar dolarl\u0131k borcunun kredi olan k\u0131sm\u0131 sadece 18 milyar dolar. Kalan 54 milyar dolar\u0131, d\u0131\u015f ticaretten kaynaklanan gayri nakdi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda mal var, hizmet var. Dolay\u0131s\u0131yla vadesi geldi\u011finde yenilenmesi gereken bir kredi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekiyor. 36 milyar dolar bankac\u0131l\u0131k sisteminde kredi var, 18 milyar dolar reel sekt\u00f6rde kredi var, toplam\u0131 54 milyar dolar. Bunun y\u00f6netilemeyecek herhangi bir k\u0131sm\u0131 yok. Yeter ki ekonomiyi kurallar\u0131yla y\u00f6netelim.\u201d<\/p>\n

\u201cDaha az kald\u0131ra\u00e7l\u0131 bir ekonomiye d\u00f6n\u00fc\u015f var\u201d<\/p>\n

Bankac\u0131l\u0131k sisteminde a\u00e7\u0131k pozisyon riski bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Bali, kaynak bollu\u011fu s\u0131ras\u0131nda biraz dozunun \u00fczerinde artm\u0131\u015f olan kald\u0131rac\u0131n y\u00fcksek halinin \u015fimdi bir miktar d\u00fczeldi\u011fini, daha az kald\u0131ra\u00e7l\u0131 bir ekonomiye d\u00f6n\u00fc\u015f oldu\u011funu s\u00f6yledi. Bali, \u015eubat 2018\u2019de 222,5 milyar dolar olan reel sekt\u00f6r\u00fcn a\u00e7\u0131k pozisyonunun, ciddi bir kapamayla Eyl\u00fcl 2020 itibar\u0131yla 162 milyar dolara indi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n

\u00d6nceden kur y\u00fckseldi\u011finde bunun d\u00f6viz kazand\u0131r\u0131c\u0131 faaliyetlerde bulunanlarda, ihracat\u00e7\u0131larda rekabet g\u00fcc\u00fc olu\u015fturdu\u011funu , ancak \u015fu anda pandeminin buna yeterince izin vermedi\u011fini ifade eden Bali, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkeler, ekonomik risklerle sa\u011fl\u0131k risklerini optimize etmeye, bu dilemmay\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. T\u00fcrkiye de bana g\u00f6re, fena olmayan bir \u015fekilde bu dilemmay\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. E\u011fer bu de\u011fi\u015fkenlerden birini esas al\u0131rsan\u0131z, mesela \u2018sa\u011fl\u0131k risklerini minimize edece\u011fim\u2019 derseniz, ekonomik fakt\u00f6rleri hi\u00e7bir suretle dikkate almadan yaparsan\u0131z, pandemiden daha a\u011f\u0131r ekonomik ve sosyal sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. O nedenle bu, bir de\u011fi\u015fken di\u011ferine feda edilmeksizin b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde optimize edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Tabii ki insan hayat\u0131 en k\u0131ymetli hadise burada. Ondan taviz verme \u015feklinde de\u011fil ama m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar da ekonomik aktiviteyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak i\u00e7in tedbirlerle bunu bir arada g\u00f6t\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu olabilirse, a\u015f\u0131 ile birlikte \u00fclkeler bu sarmaldan yava\u015f yava\u015f \u00e7\u0131kabilirse, ters dolarizasyonla bunun h\u0131zlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bana g\u00f6re bu, baz senaryo olmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye ekonomisinin en temel sermayesi g\u00fcvendir\u201d<\/p>\n

Ekonomilerde g\u00fcven unsuruna i\u015faret eden Bali, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cT\u00fcrkiye ekonomisinin asl\u0131nda en temel sermayesi g\u00fcvendir. Petrol gibi do\u011fal kayna\u011f\u0131, yeterli sermayesi, tasarruf fazlas\u0131 olmayan bir \u00fclke d\u0131\u015f kaynak kullanmak zorundad\u0131r. D\u0131\u015f kaynak kullanabilmek i\u00e7in de g\u00fcven duyulan bir taraf olunmal\u0131. G\u00fcven sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda problem \u00e7\u0131kar. Son d\u00f6nemde ifade edildi\u011fi \u00fczere, g\u00fcvenin de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 basittir asl\u0131nda; Hukuk ve Serbest Piyasa Onun i\u00e7in de, hanehalk\u0131ndan ba\u015flayarak, hem ba\u015far\u0131l\u0131 i\u015f insanlar\u0131n\u0131n, bilim insanlar\u0131n\u0131n hem yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n kayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131 bir hukuk d\u00fczeni ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir ortam olu\u015fturulmas\u0131 \u00fclkemiz i\u00e7in faydal\u0131 olacakt\u0131r. Bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalarla ve pandemi s\u00fcrecinin de a\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak izin verdi\u011fi imk\u00e2nlarla, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 6 ila 9 ayl\u0131k s\u00fcre\u00e7te ekonominin daha iyimser bir noktaya evrildi\u011fini b\u00fct\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflar g\u00f6rebilirlerse g\u00fcven tesis edilecektir.\u201d<\/p>\n

\u201c25 ana ba\u015fl\u0131k ve 1.300 aksiyon plan\u0131 i\u00e7eren kalk\u0131nma program\u0131 g\u00fcncellenmeli\u201d<\/p>\n

Adnan Bali, ge\u00e7mi\u015fte, 25 ana ba\u015fl\u0131k i\u00e7eren bir kalk\u0131nma program\u0131 ile politikalar ve stratejiler belirlendi\u011fini, bunun alt\u0131nda da 1.300 civar\u0131nda aksiyon plan\u0131 olu\u015fturuldu\u011funu hat\u0131rlatarak, \u015fu yorumu yapt\u0131: \u201cBu aksiyonlar yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilip, g\u00fcncellenmeli. Sorumlular \u0131slak imzayla \u015fahsen adreslenmeli. Kamuoyuna belirli periyotlarla \u00f6nceden taahh\u00fct edilmi\u015f hedeflerdeki ger\u00e7ekle\u015fmeler a\u00e7\u0131klanmal\u0131. \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve hesap verilebilirlik ancak b\u00f6yle bir d\u00fczenle olur. Bug\u00fcn programlar a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz. 3 ay ge\u00e7meden programlar\u0131 revize ediyoruz, yeniden a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz. B\u00f6yle bir yerde hangi g\u00fcven, hangi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, hangi hesap verilebilirlik olur? Onun i\u00e7in ben mevcut durumun kolay olmamakla beraber, \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek ve y\u00f6netilebilecek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u201c\u0130\u015f Yapma Kolayl\u0131\u011f\u0131 Endeksi\u201dnde 190 \u00fclke aras\u0131nda 60\u2019l\u0131 s\u0131ralardan 33. s\u0131raya geldi\u011fine i\u015faret eden Bali, \u201cBu iyi bir \u015fey ama mesela ilk 10\u2019a girmek i\u00e7in bir hedef koyacaks\u0131n ve ona g\u00f6re gideceksin. \u0130lk 10 i\u00e7in alt kategorilerde k\u0131staslar var. Bizim ev \u00f6devimiz de i\u015fte o O ev \u00f6devini yapaca\u011f\u0131z\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cBozulan g\u00f6stergelerin d\u00fczeltilebilmesi i\u00e7in \u015fu anda, yap\u0131lm\u0131\u015f d\u00fczenlemelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle \u00f6nceki d\u00f6neme d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u201d<\/p>\n

Makroekonomik g\u00f6stergelerdeki bozulmalara ili\u015fkin de Bali, ekonomide esasen 2018\u2019in ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren maj\u00f6r s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bozulan g\u00f6stergelerin d\u00fczeltilebilmesi i\u00e7in \u015fu anda, yap\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fczenlemelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle \u00f6nceki d\u00f6neme d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ancak aradan ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde de \u00f6nemli bir kayb\u0131n olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l mevduat faizleri y\u00fczde 22-23 band\u0131nda iken y\u00fczde 18,5 ile kredi paketi a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u0130\u015f Bankas\u0131\u2019n\u0131n bu pakete kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Bali, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cTutarl\u0131 olmayan bir \u015feyi yaparak g\u00fcvenilirli\u011fi tahrip etti\u011fimizde yar\u0131n zaten do\u011fru i\u015f yapma g\u00fcvenilirli\u011fimizi kaybederiz. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde siyaset\u00e7i y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme ister, d\u00fc\u015f\u00fck i\u015fsizlik, d\u00fc\u015f\u00fck faiz ister. Tabii, b\u00f6yle istenmesi do\u011fal. Ama teknokrat dedi\u011finiz insanlar, uzman dedi\u011finiz insanlar bunu nam\u00fctenahi, s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc\u015f gibi g\u00f6sterirse, bu do\u011fru olmaz. Bizlere d\u00fc\u015fen, bunun ne kadar teknik bir tutarl\u0131l\u0131kta yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin do\u011fru \u015feyler vermektir. Aksi takdirde yanl\u0131\u015f kararlar al\u0131nmas\u0131na neden oluruz. Bu siyaset\u00e7i i\u00e7in de iyi bir \u015fey olmaz. Bu \u015funa benzer; tansiyon, \u015feker hastas\u0131 bir ki\u015fi baklava, ya\u011fl\u0131 \u015feyler vs. yemek istiyor. Hastan\u0131n b\u00f6yle yemek istemesi anla\u015f\u0131l\u0131r. Ama doktor da \u2018ye sana faydal\u0131 olur\u2019 derse? \u0130\u015fte bu olmamal\u0131d\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce ger\u00e7ek\u00e7i olmak laz\u0131m.\u201d<\/p>\n

\u201cY\u00fczde 18,5\u2019tan kredi alanlar a\u015f, i\u015f, istihdam olu\u015fturmad\u0131; kredi talebi dibin bulundu\u011fu yerden ba\u015flad\u0131\u201d<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan s\u00f6z konusu paketin ekonomiye beklendi\u011fi gibi etki etmedi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Bali, \u201cBenim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey \u015fu; y\u00fczde 18,5\u2019tan kredi alanlar a\u015f, i\u015f, istihdam m\u0131 olu\u015fturdular? Ne oldu? Krediyi alanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, mesela mevduat yap\u0131p arbitraj geliri elde edebildiler ya da d\u00f6viz olarak de\u011ferlendirmeye ba\u015flad\u0131lar. Bir k\u0131sm\u0131 da \u2018\u0130htiyaten tutay\u0131m ne olur ne olmaz belki bu krediye ula\u015famayabilirim\u2019 dedi. 22-23 mevduat faizi varken 18,5\u2019tan kredi vermeye ba\u015flay\u0131nca ve sonras\u0131nda her toplant\u0131da bir faiz indirimi gelece\u011fi beklenti olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p siyasi bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnce, daha \u00f6nce kredi kullananlar dahi kredisini kapatt\u0131 ve beklemeye ba\u015flad\u0131. Kredi talep edenler de bunu fiyat\u0131n daha da d\u00fc\u015fece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle \u2018Herhalde buradan daha a\u015fa\u011f\u0131ya inmez\u2019 dedi\u011fi yere kadar bekledi, talebini \u00f6teledi. Kredi talebi de tam o dibin bulundu\u011fu yerden sonra canlanmaya ba\u015flad\u0131. Bu nedenle paket, asl\u0131nda ekonomiyi canland\u0131rmaya da yetmedi, krediyi art\u0131rma hedefine de hizmet etmedi\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cSerbest piyasan\u0131n ilkelerine ve dinami\u011fine sonuna kadar ba\u011fl\u0131 kalmak \u00f6nemli\u201d<\/p>\n

\u0130zlenmi\u015f olan ekonomi politikalar\u0131 nedeniyle serbest piyasa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Bali, May\u0131s 2019\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da da ifade etti\u011fi \u015fu s\u00f6zleri aktard\u0131: \u201cSerbest piyasa bolluk, bereket demektir. Kontrol ise darl\u0131k, bereketsizlik, k\u0131s\u0131t demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte olmayabilecek talepleri uyar\u0131r, fiili hale getirir. Bir \u015feyin k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu, olabilece\u011fi hissini verdi\u011finiz andan itibaren, insan organizmas\u0131 dahi savunma refleksiyle bunu ihtiyac\u0131n\u0131n \u00fczerinde talep etmeye ba\u015flar. Bunun i\u00e7in serbest piyasan\u0131n ilkelerine ve dinami\u011fine sonuna kadar ba\u011fl\u0131 kalmak \u00f6nemli. K\u0131sa d\u00f6nemlerde arzu etti\u011fimiz sonu\u00e7lar\u0131 hemen vermiyor diye biraz me\u015fakkatli olabilecek bu yoldan vazge\u00e7menin sonu\u00e7lar\u0131 olur. Bazen daha farkl\u0131 uygulamalar\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7 verebilir olmas\u0131 pratik gelebilir ama kal\u0131c\u0131 olamaz. Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc tahrip edicidir. Serbest piyasa ve bunun hukukunun olu\u015fmas\u0131 bu bak\u0131mdan son derece \u00f6nemlidir.\u201d<\/p>\n

Kazan\u0131mlar\u0131n, 2018\u2019in ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra rahip kriziyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te \u00fcst piyasa bozulmalar\u0131 ve onun makroekonomik yans\u0131malar\u0131yla kaybedildi\u011fini s\u00f6yleyen Bali, T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131llarca en \u00f6nemli \u00e7\u0131pas\u0131 olan ve yabanc\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye hik\u00e2yesi anlat\u0131rken en \u00f6nemli dayanak olarak aktard\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n GSY\u0130H\u2019ya oran\u0131ndaki art\u0131\u015fa dikkat \u00e7ekti. Bu oran\u0131n ge\u00e7mi\u015fte y\u00fczde1,1-1,3 aras\u0131nda tutuldu\u011funu belirten Bali, \u201c\u0130ki se\u00e7im yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda dahi bunlar korunuyordu. Biz bunu \u00e7at\u0131r \u00e7at\u0131r anlat\u0131yorduk. Yabanc\u0131 da \u2018Siyasi g\u00fcndem her ne olursa olsun bu \u00fclkede mali disiplin var\u2019 diyordu. Bu \u015fimdi ne oldu? y\u00fczde5\u2019ler civar\u0131nda \u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fte bankac\u0131l\u0131k sisteminin NPL denilen sorunlu krediler oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 1,4\u2019lere kadar geriledi\u011fini, \u015fu anda ise bu oran\u0131n y\u00fczde 4,5-5,5 civar\u0131nda seyretti\u011fini ifade eden Bali, yak\u0131n izleme ve sorunlu krediler toplam\u0131n\u0131n 4 \u00f6zel bankada y\u00fczde 20\u2019ye yak\u0131n oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. Bali, ikinci grup krediler de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bunlar\u0131n hepsinin kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fck\u00fc oldu\u011funu ve karl\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, karl\u0131l\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde de \u00f6zkaynak yeteri kadar beslenemedi\u011fi i\u00e7in kredi kapasitesinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n

\u201cKredibilite kayb\u0131na neden olan b\u00fct\u00fcn unsurlar tek tek gideriliyor\u201d<\/p>\n

\u0130\u015fler bir s\u00fcre s\u0131k\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda sorunlara standart, uluslararas\u0131 normlarla uyumlu olmayan \u201cicat\u00e7\u0131\u201d bir tarzda y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Bali, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: \u201cHayat\u0131n hi\u00e7bir alan\u0131nda olabilecekten daha fazlas\u0131 elde edilemez. Bu, bilime ayk\u0131r\u0131. K\u0131sa vadede olur gibi zannedildi. Onun i\u00e7in de y\u00f6ntemler denendi. Merkez Bankas\u0131 rezervleri eridi, enflasyon y\u00fckseldi, i\u015fsizlik y\u00fckseldi. Bunun dolar ve faizler \u00fczerindeki etkileriyle de reel sekt\u00f6re, oradan bankac\u0131l\u0131k bilan\u00e7osuna her yere etkisi oldu. \u015eu anda yap\u0131lanlar da bunlar\u0131n ay\u0131klanmas\u0131, temizlenmesi s\u00fcrecine i\u015faret ediyor. Neler yap\u0131l\u0131yor? Geleneksel olmayan, kredibilite kayb\u0131na neden olan b\u00fct\u00fcn unsurlar teker teker gideriliyor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ADNAN BAL\u0130<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1553955,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,1,20],"tags":[54152,114638,12813,8501,20989],"class_list":["post-1553954","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","category-gundem","category-turkiye","tag-ekonomisinin","tag-guvendir","tag-sermayesi","tag-temel","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1553954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1553954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1553954\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1553955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1553954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1553954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1553954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}