![](\"http:\/\/www.erzurumflas.com\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/iyte-guveye-direnen-domates-cesitleri-gelistirdi_ea65a4e.jpg\")
Sebze tar\u0131m\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyen ha\u015fere ve b\u00f6ceklere diren\u00e7li gen \u00fcreterek kimyasal y\u00f6ntemlerden vazge\u00e7menin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtildi.<\/p>\nSebze tar\u0131m\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyen ha\u015fere ve b\u00f6ceklere diren\u00e7li gen \u00fcreterek kimyasal y\u00f6ntemlerden vazge\u00e7menin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtildi.<\/p>\n
\u0130zmir Y\u00fcksek Teknoloji \u00dcniversitesi (\u0130YTE) Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Bitki Molek\u00fcler Genetik ve Molek\u00fcler Islah Laboratuvar\u0131nda domates \u00fcretimine zarar veren domates g\u00fcvesine (Tuta absoluta) diren\u00e7li domates \u00e7e\u015fidi geli\u015ftirildi.<\/p>\n
D\u00fcnyada, domates \u00fcretiminde d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer alan T\u00fcrkiye\u2019nin, en \u00f6nemli ihracat ve gelir kaynaklar\u0131ndan biri olan sebze yeti\u015ftiricili\u011fini tehdit eden domates g\u00fcvesine kar\u015f\u0131 kimyasal ila\u00e7 kullanmadan farkl\u0131 bir domates \u00e7e\u015fidiyle m\u00fccadele etmek m\u00fcmk\u00fcn olabilecek.<\/p>\n
Son d\u00f6nemlerde d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda karantina uygulanmas\u0131na ra\u011fmen s\u0131cak iklim b\u00f6lgelerine yay\u0131lmas\u0131 engellenemeyen Tuta absoluta ile m\u00fccadelede kullan\u0131lan geleneksel kimyasal ila\u00e7lama y\u00f6ntemi, hem istenilen sonucu sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 hem de insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden y\u00f6nleri nedeniyle tercih edilmiyor.<\/p>\n
\u0130YTE Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Projesi kapsam\u0131nda destekli proje hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klama yapan \u0130YTE Molek\u00fcler Biyoloji \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Sami Do\u011fanlar \u201cTuta absoluta ile geleneksel m\u00fccadele organofosfat ve pyrethroid kimyasallar ile ila\u00e7lama yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Ancak Tuta absoluta larvalar\u0131 bitki mezofil dokusu i\u00e7inde beslendikleri i\u00e7in bu kimyasal insektisitlerden etkilenmemekte dolay\u0131s\u0131yla s\u0131k aral\u0131klarla ila\u00e7lanmaya gerek duyulmaktad\u0131r. Ancak bu kimyasal genellikle kolay \u00e7\u00f6z\u00fclmedikleri i\u00e7in t\u00fcketilen bitkilerde ve do\u011fada birikmekte dolay\u0131s\u0131yla hem insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na hem de do\u011faya zarar vermektedirler\u201d dedi.<\/p>\n
S\u00dcRD\u00dcR\u00dcLEB\u0130L\u0130R B\u0130R DOMATES TARIMI \u0130\u00c7\u0130N TESP\u0130T ED\u0130LEN GENOT\u0130PLER\u0130N KULLANILMASI GEREKL\u0130.<\/p>\n
Hasat edilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerdeki kimyasal kal\u0131nt\u0131n\u0131n, s\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcnlerin ihracat\u0131n\u0131 da olumsuz etkiledi\u011fini belirten Prof. Dr. Do\u011fanlar, ha\u015fere b\u00f6ceklerle m\u00fccadelede kullan\u0131lan zararl\u0131 kimyasallar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zararl\u0131 b\u00f6ceklere diren\u00e7li bitkilerin geli\u015ftirilmesinin zorunlu oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
doktora \u00f6\u011frencisi Hatice \u015eelale, b\u00f6ceklere kar\u015f\u0131 toksik etki g\u00f6sterdi\u011fi kan\u0131tlanan toprak bakterisi olan Bacillus thuringiensisten izole edilen Cry genlerinin izole ederek genetik m\u00fchendisli\u011fi y\u00f6ntemleri ile domates bitkisine aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n
Doktora \u00f6\u011frencisi Hatice \u015eelale, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi: \u201cGen aktar\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen bitkilerde \u00e7e\u015fitli molek\u00fcler biyoloji y\u00f6ntemleri kullan\u0131larak Cry1Ac geninin varl\u0131\u011f\u0131 do\u011fruland\u0131. Gen aktar\u0131lan domates bitkilerinde gen ifadelenmesi ile ilgili gerekli molek\u00fcler analiz tamamland\u0131ktan sonra b\u00f6cek direncinin belirlenmesi i\u00e7in h\u0131zl\u0131 ve say\u0131sal mikrobiyolojik analiz yap\u0131ld\u0131. Tuta absoluta, domates bitkilerinde as\u0131l hasar\u0131, larva a\u015famas\u0131nda, bitki dokular\u0131nda \u00f6zellikle de yaprak dokusunda beslenerek olu\u015fturur. Dolay\u0131s\u0131 ile Tuta absoluya kar\u015f\u0131 diren\u00e7li domates hatlar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in yaprak ve b\u00fct\u00fcn bitkilerde Tuta absoluta larvalar\u0131n\u0131n beslenme ve verdikleri hasar d\u00fczeylerinin belirlenmesi i\u00e7in laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada, d\u00f6rt farkl\u0131 transgenik bitki hatt\u0131 ve transgenik olmayan kontrol bitkileri test edildi. Cry1Ac geni aktar\u0131lan bitkilerde larva \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n %37 ile %100 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fini, t\u00fcm bitki testlerinde ise canl\u0131 larva oran\u0131 transgenik olmayan bitkilerde %100 iken, trangenik bitkilerde canl\u0131 larva oranlar\u0131n\u0131n %7 ile %40 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6zlemledik.\u201d<\/p>\n
Klasik \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile \u00fclkemizde ya da d\u00fcnya da geli\u015ftirilmi\u015f Tuta absolutaya dayan\u0131kl\u0131 bir domates \u00e7e\u015fidi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Sami Do\u011fanlar, transgenik teknoloji kullan\u0131larak geli\u015ftirilen bu hatlar\u0131n ileride domates g\u00fcvesine kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131labilece\u011fini ifade etti. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fma neticesinde elde edilen genotiplerin \u00f6nemine de\u011finen Prof. Dr. Sami Do\u011fanlar, \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir domates tar\u0131m\u0131 i\u00e7in tespit edilen genotiplerin kullan\u0131lmas\u0131 gerekecektir\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130YTE MOLEK\u00dcLER B\u0130YOLOJ\u0130 \u00d6\u011eRET\u0130M \u00dcYES\u0130 PROF.DR. SAM\u0130 DO\u011eANLAR A\u00c7IKLAMADA BULUNDU\u0130.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[30953,30952,12321,18808,30951,30950],"class_list":["post-169279","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-teknoloji","tag-cesitleri","tag-direnen","tag-domates","tag-gelistirdi","tag-guveye","tag-iyte"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/169279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=169279"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/169279\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=169279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=169279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=169279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}