﻿{"id":49428,"date":"2013-09-02T06:24:24","date_gmt":"2013-09-02T03:24:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/?p=49428"},"modified":"2013-09-03T05:34:58","modified_gmt":"2013-09-03T02:34:58","slug":"erzurum-dort-yone-acilan-lotus-cicegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/?p=49428","title":{"rendered":"Erzurum; D\u00f6rt y\u00f6ne a\u00e7\u0131lan lotus \u00e7i\u00e7e\u011fi"},"content":{"rendered":"<div>\n<div>\n<h2>Roman, \u00f6yk\u00fc, deneme yazar\u0131 Tekin S\u00f6nmez, Erzurum&#8217;u yazd\u0131. \u0130\u015fte o yaz\u0131:<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>Doruklar\u0131nda konik O\u011fuz \u00e7ad\u0131rlar\u0131 bulunan k\u00fcmbetleri, camileri ve hamamlar\u0131yla T\u00fcrk \u0130slam mimari sentezinin ba\u015fkentidir Erzurum.<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.hurriyet.com.tr\/p\/spacer.gif\" width=\"578\" height=\"10\" \/><\/div>\n<div id=\"DivAdnetHaberDetay\">\n<p>Tarihe, mimariye merakl\u0131 gezginlere anlatacak pek \u00e7ok \u00f6yk\u00fcs\u00fc, sunacak pek \u00e7ok lezzeti var.<br \/>\nDo\u011fu ile bat\u0131y\u0131 kesi\u015ftiren bir kent&#8230; \u0130ki bin metre y\u00fckseklik, Paland\u00f6ken\u2019deyiz. Erzurum \u00e7ar\u015f\u0131 pazar leylim ley aman.. Sar\u0131 gelin! Konik \u00e7ad\u0131rlar.. O\u011fuz obalar\u0131 da \u00e7\u0131km\u0131\u015f kale burcuna, leylim ley. Konik \u00fc\u00e7genlerle, oba \u00e7ad\u0131rlar\u0131yla doru\u011fa y\u00fckselen sentezin tipik mimari \u00f6rne\u011fini Yakutiye ad\u0131 ile bilinen yap\u0131t\u0131, bir ke\u015fif masas\u0131na serece\u011fiz. Erzurum ruhunu g\u00f6sterece\u011fiz gezginlere.<br \/>\nYola \u00e7\u0131kt\u0131k, u\u00e7akla Ankara\u2019dan 70, \u0130stanbul\u2019dan 90 dakika. G\u00fcn\u00fcbirlik de olabilir&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>DO\u011eUYA GE\u00c7\u0130T TEBR\u0130Z KAPISI<\/strong><\/p>\n<p>Kuyumculukla \u00fcnl\u00fc kara kehribar (Oltu) ta\u015f\u0131 denilen Erzurum an\u0131s\u0131 ziynetlerin sergilendi\u011fi Ta\u015f Ma\u011fazalar yol verecek. Dilerseniz havaliman\u0131 otob\u00fcs\u00fcn\u00fcn vard\u0131\u011f\u0131 tren gar\u0131 nirengi noktas\u0131 olsun. Oradan 200 metre kent merkezine y\u00fcr\u00fcd\u00fck. Buras\u0131 G\u00fcrc\u00fc Kap\u0131s\u0131. Do\u011fu y\u00f6n\u00fc ald\u0131k. \u0130ki yakada m\u00fccevher hazineleri, Ta\u015f Ma\u011fazalar\u2019\u0131n sonuna vard\u0131k.<br \/>\nBuras\u0131 do\u011fuya a\u00e7\u0131k Tebriz Kap\u0131s\u0131\u2019d\u0131r. Hemen sa\u011fda \u00c7ifte Minareler, Ulu Cami, arkada \u00dc\u00e7 K\u00fcmbetler ve Cumhuriyet Caddesi\u2019ne s\u0131rla s\u0131ralanan se\u00e7kin mimari \u00f6rnekleri.<br \/>\n\u00c7ifte Minareler kompleksini gezdik, yeterli ansiklopedik bilgi var elimizde. Bu yap\u0131 Ulu Cami ile s\u0131n\u0131rda\u015ft\u0131r ve soka\u011f\u0131n \u00f6teki ucu O\u011fuz \u00e7ad\u0131rlar\u0131n\u0131 yans\u0131tan \u00dc\u00e7 K\u00fcmbetler\u2019e verir yolu.<br \/>\n\u015e\u00f6yle ki, Ta\u015f Ma\u011fazalar\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz metre y\u00fcksek ve kuzey yakada seyreden kozmik Erzurum Kalesi yolumuzun \u00fcst\u00fcnde. Ulu Cami.. \u0130\u00e7ini gezdik ve kar\u015f\u0131 aral\u0131ktan kaleye 100 metre y\u00fcr\u00fcd\u00fck.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KALEN\u0130N SAVA\u015e YORGUNU TOPLARI<\/strong><\/p>\n<p>Kale kap\u0131s\u0131na vard\u0131k. D\u00f6rtgen yap\u0131 \u00fcst\u00fcne kesme ta\u015f konik bir \u00e7ad\u0131r kondurulmu\u015f yine. Kule orada. Erzurum buradan d\u00f6rt bir yana, d\u00f6rt mevsim a\u00e7\u0131lan bir lotus \u00e7i\u00e7e\u011fi gibi durur.<br \/>\nKale i\u00e7inde arkaik evrelere varan buluntular ve 200 y\u0131l \u00f6nceki Osmanl\u0131-Rus Sava\u015flar\u0131\u2019n\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yaralar \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Sava\u015f yorgunu toplar\u0131 da orada g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<br \/>\nTanp\u0131nar, As\u0131m Bezirci, Fethi Naci ve Paland\u00f6ken Spor Kul\u00fcb\u00fc lisansl\u0131 (1953-55) atleti Tekin S\u00f6nmez\u2019den yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131l \u00f6nce, Pu\u015fkin kaleye \u00e7\u0131k\u0131p g\u00fcnayd\u0131n dedi, Erzurum\u2019a. Kenti ortalayan Cumhuriyet Caddesi\u2019nde bir k\u00fcmbet daha ve Caferiye Camii. \u0130leride Lala Pa\u015fa Camii sa\u011fda. Geni\u015f alanda bir ba\u015fyap\u0131t, Yakutiye kompleksi. Bu muhte\u015fem ikili ve yolun kar\u015f\u0131s\u0131nda, Erzurum Kongresi\u2019nin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihi yap\u0131 var.<br \/>\nDi\u011fer eserleri g\u00f6rmek i\u00e7in Yakutiye kar\u015f\u0131s\u0131na caddeyi dosdo\u011fru ge\u00e7ip 20 metre y\u00fcr\u00fcd\u00fck. \u00dc\u00e7 ku\u015fakla bize varan \u2018\u00c7orbac\u0131\u2019 orada. Gezginlere \u00f6neri!<br \/>\nErzurum\u2019a gittik, ca\u011f kebap bizi, dize getirdi demeyin! Mercimek, yayla, pa\u00e7a ve i\u015fkembe \u00e7orbalar\u0131, \u0130spirli kuru fasulye, pilav var, bir de kekik. \u00dc\u00e7 ki\u015fiyiz. Limonlu mercimek \u00e7orbas\u0131, iri badem fasulyeler ve pilav i\u00e7imizi ate\u015fledi.<br \/>\nKent otob\u00fcs\u00fcyle d\u00f6nerken, u\u00e7akta da; Yakutiye\u2019nin konik \u00fc\u00e7genleri, doruktaki \u00e7ad\u0131r\u0131 konusu dilimizden d\u00fc\u015fmedi. Bu yap\u0131, bu yap\u0131t o g\u00fcnlerde bilinen t\u00fcm mimarl\u0131k biliminin \u00f6l\u00fcms\u00fcz bir sentezidir.<br \/>\nBir de \u2018ihram\u2019a b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f gen\u00e7 k\u0131z, bu da Erzurum ruhu demektir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Mimarl\u0131k biliminin \u00f6l\u00fcms\u00fcz sentezi<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yakutiye kompleksi ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ilgiye de\u011fer. Ayr\u0131 ayr\u0131 mimari \u00fcslup \u00f6rneklerinden se\u00e7ilerek, bir kayna\u015ft\u0131rma an\u0131t\u0131 olarak oraya kondurulmu\u015f.<br \/>\nDo\u011fu y\u00f6ne a\u00e7\u0131k arka y\u00fczde konik k\u00fcmbet, yap\u0131ya g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f ve k\u00fcmbetin i\u00e7i, kompleksin i\u00e7 altar\u0131 konumuna gelmi\u015f. Sola, g\u00fcneye d\u00f6n\u00fcp silme ta\u015f duvarla, k\u00f6\u015fede bir kule daha g\u00f6r\u00fcyoruz.<br \/>\nBu kulenin y\u00fczeyinde kabartma motifler, tipik Arabi\/Farsi yakla\u015f\u0131mda bir mimari esteti\u011fi.<br \/>\nCepheden bak\u0131nca en az \u00fc\u00e7 ayr\u0131 g\u00f6rsel de\u011ferle an\u0131tla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 sezdiriyor giri\u015f. Seziyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc sa\u011f k\u00f6\u015fe, yap\u0131n\u0131n erk merkezini simgelerken a\u011f\u0131rl\u0131k oluyor ve kar\u015f\u0131 k\u00f6\u015fede konik \u00e7ad\u0131r erk olarak d\u00fc\u015f\u00fck bir kule. Sentez olsa bile bu ikili, \u00e7a\u011f\u0131na g\u00f6receli iki k\u00fclt\u00fcr alg\u0131s\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, tonozlu giri\u015f kap\u0131s\u0131 Roma s\u00fctunu havas\u0131 veriyor. Dikd\u00f6rtgen y\u00fckseli\u015f, ortada i\u00e7e d\u00f6n\u00fck konik g\u00f6rsellikte minber kap\u0131. Bu, bir altar gibi bezenmi\u015f. Yanlarda k\u00fbfi yaz\u0131tlar izlenimi veren ta\u00e7 gibi ta\u015f i\u015flemeler. Burada ayr\u0131 bir \u00e7a\u011f alg\u0131s\u0131 var; tarih\u00f6ncesi paganik insan\/kuvvet ve do\u011fa, kabartma aslanl\u0131 motifli fig\u00fcrler koruyucu, g\u00fcvenlik olarak kap\u0131 yanlar\u0131ndad\u0131r.<br \/>\nBiraz gerilere \u00e7ekilip kubbeyi d\u0131\u015far\u0131dan izleyelim. Yine d\u00f6rtgen \u00fczerine kurulmu\u015f hem akustik t\u0131n\u0131lara ayarlanm\u0131\u015f, hem \u0131\u015f\u0131k d\u00fczene\u011fi ile tam \u00fcst g\u00f6bekte yerini alm\u0131\u015f mini bir piramit var.<br \/>\n\u015eimdi, kompleksi \u00e7epe\u00e7evre dolanarak ne t\u00fcr bir eser kar\u015f\u0131s\u0131nda bulundu\u011fumuzu ve Erzurum ruhu denilen olguyu g\u00f6zden ge\u00e7irelim. K\u00f6\u015feli \u00fc\u00e7genler, doruklarda konik \u00e7ad\u0131r k\u00fcmbet.. O\u011fuz-T\u00fcrk \u0130slam mimari sentezi bir ba\u015fyap\u0131t.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>Batakl\u0131kta temiz kalan tek \u015fey : Lotus \u00c7i\u00e7e\u011fi<\/h2>\n<p>Lotus bitkisi (beyaz nil\u00fcfer), \u00e7amurlu ve kirli ortamlarda yeti\u015fir ama yapraklar\u0131 s\u00fcrekli temizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bitki, \u00fczerine en ufak bir toz zerresi geldi\u011finde hemen yapraklar\u0131n\u0131 sallar ve toz taneciklerini belli noktalara do\u011fru iter. Yapra\u011fa d\u00fc\u015fen ya\u011fmur damlalar\u0131 da bu noktalara do\u011fru y\u00f6nlendirilir ve b\u00f6ylece buradaki tozlar\u0131 s\u00fcp\u00fcrmeleri sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Lotus bitkisinin bu \u00f6zelli\u011fi, yeni bir bina y\u00fczeyinin tasar\u0131m\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara ufuk a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Lotus&#8217;un yapra\u011f\u0131 gibi ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 kullanarak \u00fczerindeki kiri temizleyen bina y\u00fczeyleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonunda ISPO isimli bir Alman \u015firketi, Lotusan ad\u0131 verilen cephe kaplama malzemesini \u00fcretmi\u015ftir. Asya ve Avrupa&#8217;da piyasaya sunulan bu \u00fcr\u00fcn i\u00e7in &#8216;deterjana gerek kalmadan 5 y\u0131l boyunca kendini temiz tutaca\u011f\u0131 garantisi&#8217; bile verilmi\u015ftir. Silikon bazl\u0131 bir d\u0131\u015f cephe boyas\u0131 olan &#8220;Lotusan&#8221;&#8216;da, ad\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 Lotus bitkisini ve bu bitkinin sahip oldu\u011fu sistem bire bir taklit edilmektedir. Bu sisteme g\u00f6re y\u00fczeyde 5-10 mikrometre (milimetrenin binde biri) y\u00fcksekli\u011finde ve birbirinden 10-15 mikrometre mesafede olan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck t\u00fcmsekler bulunuyor. Sonu\u00e7ta ortaya 0.1 mikrometre geni\u015fli\u011finde, tellerden olu\u015fan engebeli bir y\u00fczey \u00e7\u0131k\u0131yor. D\u0131\u015fardan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcz g\u00f6z\u00fcken ancak ger\u00e7ekte balmumuyla kapl\u0131 engebeli y\u00fczey \u015fekli, su damlac\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczeyle tam bir temas sa\u011flamas\u0131n\u0131 \u00f6nl\u00fcyor ve su damlac\u0131klar\u0131n\u0131n kendi a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru akmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roman, \u00f6yk\u00fc, deneme yazar\u0131 Tekin S\u00f6nmez, Erzurum&#8217;u yazd\u0131. \u0130\u015fte o yaz\u0131: &nbsp; Doruklar\u0131nda konik O\u011fuz \u00e7ad\u0131rlar\u0131 bulunan k\u00fcmbetleri, camileri ve hamamlar\u0131yla T\u00fcrk \u0130slam mimari sentezinin ba\u015fkentidir Erzurum. &nbsp; Tarihe, mimariye merakl\u0131 gezginlere anlatacak pek \u00e7ok \u00f6yk\u00fcs\u00fc, sunacak pek \u00e7ok lezzeti var. Do\u011fu ile bat\u0131y\u0131 kesi\u015ftiren bir kent&#8230; \u0130ki bin metre y\u00fckseklik, Paland\u00f6ken\u2019deyiz. Erzurum \u00e7ar\u015f\u0131 pazar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-49428","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","category-kultur-sanat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49428\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}