﻿{"id":66592,"date":"2014-02-11T20:23:46","date_gmt":"2014-02-11T18:23:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erzurumflas.com\/?p=66592"},"modified":"2014-02-11T20:23:46","modified_gmt":"2014-02-11T18:23:46","slug":"evrendeki-en-eski-yildiz-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/?p=66592","title":{"rendered":"Evrendeki en eski y\u0131ld\u0131z bulundu"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>Astronomlar\u0131n son derece \u00f6zel bir teleskopla yapt\u0131klar\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, evrendeki en eski y\u0131ld\u0131z\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"line-height: 1.5em;\">Avustralya Ulusal \u00dcniversitesi&#8217;nden (ANU) astronomlar\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, D\u00fcnya&#8217;dan 6000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktaki y\u0131ld\u0131z\u0131n, 13,7 milyar y\u0131l \u00f6nce meydana gelen b\u00fcy\u00fck patlamadan hemen sonra olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div>\nD\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlukta demir bar\u0131nd\u0131ran y\u0131ld\u0131zlar\u0131, renklerine bakarak saptama yetene\u011fine sahip ANU&#8217;ya ait SkyMapper adl\u0131 teleskop yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lan ke\u015fif, astronomlara ilk kez en eski y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 inceleme imkan\u0131 verdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>ANU Astronomi ve Astrofizik Ara\u015ft\u0131rma Okulu&#8217;ndan Dr. Stefan Keller ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki bilim ekibince yap\u0131lan ke\u015fif, Nature dergisinde ve ANU&#8217;ya ait internet sitesinde bilim d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131t\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Yapt\u0131klar\u0131 ke\u015ffin, ilk olu\u015fum a\u015famas\u0131ndayken evrenin neye benzedi\u011fi konusunda bilim d\u00fcnyas\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Keller, &#8220;\u0130lk kez tart\u0131\u015fmaya yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde evrenin olu\u015fum a\u015famas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir ilk y\u0131ld\u0131z\u0131n kimyasal izini bulduk&#8221; dedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z nas\u0131l bulundu<\/p>\n<p>Ke\u015fif, g\u00fcney yar\u0131m k\u00fcrede g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn dijital haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7layan bilimsel bir projeye ev sahipli\u011fi yapan, Avustralya&#8217;daki Warrumbungle Da\u011flar\u0131 \u00fczerinde kurulu Siding Spring G\u00f6zlemevi&#8217;ndeki \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu yap\u0131ld\u0131. Yap\u0131lan ke\u015fif, \u015eili&#8217;deki Magellan teleskobu ile yap\u0131lan g\u00f6zlemlerle de do\u011fruland\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 inceleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, evrende bilinen en eski y\u0131ld\u0131z\u0131n g\u00fcne\u015ften 60 kat daha b\u00fcy\u00fck bir k\u00fctleye sahip, ba\u015flang\u0131\u00e7 evresindeki bir y\u0131ld\u0131z\u0131n bir &#8220;s\u00fcpernova&#8221; sonucu par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan olu\u015ftu\u011funu saptad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u015fiddetle patlamas\u0131 durumuna &#8220;s\u00fcpernova&#8221; ad\u0131 veriliyor. S\u00fcpernovalar, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna gelmi\u015f b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 n\u00fckleer yak\u0131t\u0131 t\u00fcketmesi nedeniyle k\u00fctlesinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yo\u011fun \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn etkisiyle \u00e7ekirde\u011fin \u00fcst\u00fcne kaymas\u0131 sonucu olu\u015fuyor. Kayan k\u00fctle nedeniyle kendi \u00e7ekim kuvvetine dayanamayacak kadar a\u011f\u0131rla\u015fan \u00e7ekirde\u011fin dev bir patlamayla \u00e7\u00f6kmesi sonucu &#8220;s\u00fcpernova&#8221; meydana geliyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7 evresindeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n uzaya b\u00fcy\u00fck miktarda demir b\u0131rakan son derece \u015fiddetli patlamalar\u0131n ard\u0131ndan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Keller, ancak bu y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7evresinde karbon ve magnezyum gibi daha hafif elementlere ait i\u015faretlere rastlanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, demire ait bir izin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini ifade etti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Keller, &#8220;Bu bize, ba\u015flang\u0131\u00e7 evresindeki y\u0131ld\u0131zdaki patlaman\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede az bir enerjiyle oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ba\u015flang\u0131\u00e7 evresindeki y\u0131ld\u0131z\u0131 par\u00e7alamaya yetecek miktarda bulunan, demirin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu hemen hemen t\u00fcm a\u011f\u0131r elementler, patlaman\u0131n merkezinde olu\u015fan kara delik taraf\u0131ndan t\u00fcketilmi\u015f&#8221; dedi.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Astronomlar\u0131n son derece \u00f6zel bir teleskopla yapt\u0131klar\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, evrendeki en eski y\u0131ld\u0131z\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. &nbsp; Avustralya Ulusal \u00dcniversitesi&#8217;nden (ANU) astronomlar\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, D\u00fcnya&#8217;dan 6000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktaki y\u0131ld\u0131z\u0131n, 13,7 milyar y\u0131l \u00f6nce meydana gelen b\u00fcy\u00fck patlamadan hemen sonra olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterdi. &nbsp; &nbsp; D\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlukta demir bar\u0131nd\u0131ran y\u0131ld\u0131zlar\u0131, renklerine bakarak saptama yetene\u011fine sahip [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-66592","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66592"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66592\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}