Hayat\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te biri uykuda ge\u00e7iyor. Aynen yemek yemek, su i\u00e7mek, nefes almak gibi uyku da insan i\u00e7in bir zorunluluk.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu yaz\u0131 dizisinde uykunun test edilmesi, yata\u011f\u0131n iyi uykudaki rol\u00fc, kaliteli uyku, uyku hijyeni, uyuyamama sorunu, horlama, uykuda solunumun durmas\u0131 gibi konular\u0131 okuyacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
UYKUNUZU TEST EDEB\u0130L\u0130RS\u0130N\u0130Z
\nSon y\u0131llarda geli\u015ftirilen y\u00f6ntemler uykuyu s\u0131r olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Polisomnografi denilen uyku tetkikleriyle uykuyu yak\u0131ndan izlemek, varsa uyku hastal\u0131klar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmek m\u00fcmk\u00fcn. Uyku testleri sadece o anki sorunlar\u0131 anlamaya yard\u0131m etmekle kalm\u0131yor. Gelecekte kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131 da erken d\u00f6nemde yakalama \u015fans\u0131 veriyor. Uyku t\u0131bb\u0131ndaki geli\u015fmeler tan\u0131 y\u00f6ntemlerinden ibaret olmad\u0131. Tedaviler de geli\u015fti.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Polisomnografiyle beyin aktivitesi, solunum, kalp ritmi, nab\u0131z, kan oksijen d\u00fczeyi, v\u00fccut hareketleri ba\u015fta olmak \u00fczere v\u00fccutta gece uyku boyunca ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm aktiviteler kaydedilebiliyor. Liv Hospital N\u00f6roloji ve Uyku Uzman\u0131 Prof. Dr. Derya Karadeniz konuyla ilgili sorular\u0131m\u0131z\u0131 yan\u0131tlad\u0131:<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Uyku laboratuvar\u0131nda bir gece ge\u00e7irmek tan\u0131 i\u00e7in yetiyor mu?
\n– Evet, tek gece tetkik i\u00e7in yeterli. Ancak ana belirtinin g\u00fcnd\u00fcz uykuluk oldu\u011fu hipersomni hastal\u0131klar\u0131nda veya uyku ritmi bozukluklar\u0131nda, g\u00fcnd\u00fcz uykululu\u011fu veya uyan\u0131k kalabilmeyi \u00f6l\u00e7en, g\u00fcn i\u00e7inde baz\u0131 tetkikler kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcnd\u00fcz uykululu\u011fun sadece ki\u015fisel bir bildirim de\u011fil ger\u00e7ek bir uykululuk mu oldu\u011funu \u201c\u00e7oklu uyku latans\u201d ve \u201cuyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme\u201d testiyle sapt\u0131yoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
En s\u0131k hangi sorunlar\u0131 tespit ediyorsunuz?
\n– Uyku hastal\u0131klar\u0131 uykusuzluk (insomni), a\u015f\u0131r\u0131 uykululuk (hipersomni) hastal\u0131klar\u0131, uykuda hareket, solunum, uyku-uyan\u0131kl\u0131k ritmi bozukluklar\u0131 ve parasomni ana ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda 75\u2019den fazla hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erir. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131 i\u00e7in t\u00fcm gece uyku tetkiki gerekirken baz\u0131lar\u0131nda hastal\u0131\u011fa y\u00f6nelik sorgulama ve baz\u0131 ba\u015fka tetkikler de kullan\u0131l\u0131r. Uyku hastal\u0131klar\u0131n\u0131n nerdeyse t\u00fcm\u00fc asl\u0131nda \u00e7ok s\u0131k rastlanan ve hem ya\u015fam kalitesini bozan hem ba\u015fka hastal\u0131klara zemin haz\u0131rlayan hem de ya\u015fam \u00f6mr\u00fcn\u00fc etkileyen hastal\u0131klar.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Kimleri, hangi sorunlar\u0131 ya\u015fayanlar\u0131 bu laboratuvarlarda de\u011ferlendiriyorsunuz?
\n– Uykuya dalmakta 30 dakikadan fazla s\u00fcren zorluk, nedensiz bir \u015fekilde s\u0131k uyanma, sabah \u00e7ok erken saatte uyan\u0131p bir daha uyuyamama, gece en az 1 kez tuvalet ihtiyac\u0131yla uyanma, uykuda terleme, uykuda s\u0131k pozisyon de\u011fi\u015ftirme veya s\u0131k hareket etme, sabah dinlenmemi\u015f, yorgun uyanma uykuyu bozan bir hastal\u0131\u011f\u0131 i\u015faret eder.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
PARK\u0130NSON\u2019UN B\u0130LE ERKEN BEL\u0130RT\u0130S\u0130 YAKALANAB\u0130L\u0130R
\nUykuda ortaya \u00e7\u0131kan baz\u0131 belirtiler, hastal\u0131klar\u0131n habercisi olabilir. \u00d6rne\u011fin uykuda, nefes al\u0131p vermenin art\u0131p azalarak santral apnelerle kesintiye u\u011framas\u0131yla \u015fekillenen periyodik solunum veya cheyne-stokes solunum \u015feklindeki uykuda solunum hastal\u0131klar\u0131 kalp yetmezli\u011finin habercisi olabilir. Bununla birlikte kalp yetmezli\u011fi olan ki\u015filerde bu solunum bozuklu\u011funun uykuda g\u00f6r\u00fclmesi, kalp yetmezli\u011finin tedaviye yeterli d\u00fczeyde yan\u0131t vermedi\u011fine de i\u015faret eder. Hen\u00fcz hipertansiyon geli\u015fmemi\u015f bireylerde, gece uykuda solunum hastal\u0131\u011f\u0131 (uyku apne sendromu) mevcutsa, tansiyon gece y\u00fcksek seyreder ancak ki\u015fi bunu fark edemez. Uykuda solunum hastal\u0131\u011f\u0131yla tetiklenen gece hipertansiyonu, uykuda solunumun d\u00fczeltilmemesi durumunda g\u00fcnd\u00fcze de sarkarak kal\u0131c\u0131 hale gelir. Yine \u00f6rne\u011fin REM uykusu davran\u0131\u015f bozuklu\u011fu olanlar\u0131n yar\u0131s\u0131nda, 2-10 y\u0131l i\u00e7inde Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fi biliniyor. K\u0131sacas\u0131, REM uykusu davran\u0131\u015f bozuklu\u011fu, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fc belirtisi olabilir.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
UYKU HASTALIKLARININ TEDAV\u0130S\u0130 \u00d6M\u00dcR UZATIYOR
\nUyku hastal\u0131klar\u0131 tedavi edildi\u011fi taktirde ya\u015fam s\u00fcresi ve kalitesini art\u0131r\u0131r. Bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n riskini ise azalt\u0131r. Uyku hastal\u0131klar\u0131 gece uykusunun normal olarak uyunamamas\u0131 sonucunda hem gece hem de g\u00fcnd\u00fcz belirtilerine yol a\u00e7arak ya\u015fam kalitesini anlaml\u0131 olarak bozar. Ki\u015fisel, sosyal ve psikolojik durumu olumsuz y\u00f6nde etkileyerek i\u015f ve \u00f6zel hayat\u0131 etkiler. Bunun yan\u0131s\u0131ra baz\u0131 uyku hastal\u0131klar\u0131 ki (ba\u015fta uykuda solunum hastal\u0131klar\u0131) ya\u015fam\u0131 tek ba\u015f\u0131na tehdit ederek uykuda ani \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7abilir. Yine tansiyon hastal\u0131\u011f\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere kalp-damar hastal\u0131klar\u0131, \u015fi\u015fmanl\u0131k, \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 ve inme gibi di\u011fer ya\u015fam\u0131 tehdit eden hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
UYGUN YATAK \u0130Y\u0130 UYKUYA DAVET
\nRahat, omurgay\u0131 yormayacak yatak iyi bir uykunun da gereklerinden. Uzun saatler ge\u00e7irdi\u011fimiz yataklar\u0131n k\u00f6t\u00fc olmas\u0131 sadece uykuyu bozmuyor, beli de vuruyor. Romatem Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastaneleri\u2019nden Prof. Dr. G\u00fcne\u015f Yavuzer konuyla ilgili sorular\u0131m\u0131z\u0131 yan\u0131tlad\u0131:<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130deal yatak nas\u0131l olur?
\n– G\u00fcn i\u00e7inde omurgaya binen a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckler, a\u011f\u0131r kald\u0131rma, uzun s\u00fcre ayn\u0131 pozisyonda kalma nas\u0131l bel a\u011fr\u0131s\u0131 olu\u015fturuyorsa, gece boyunca \u00e7ok sert veya \u00e7ok yumu\u015fak yatakta yatmak da bel a\u011fr\u0131s\u0131na neden olur. En az 7 saat k\u00f6t\u00fc pozisyonda kalan omurga \u00e7evresi ba\u011f ve kaslarda a\u011fr\u0131 ve sertlik olu\u015fur. A\u011fr\u0131n\u0131n nedeni do\u011fru yatak se\u00e7imini etkiler. Yata\u011f\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7indeki helezon yaylar\u0131n say\u0131s\u0131 ve dizilimi sertli\u011fini belirler. \u0130deal yatak omurgan\u0131n dizili\u015fi ve do\u011fal e\u011friliklerini desteklemeli. Yatarken omuz ve kal\u00e7alar hafif\u00e7e yata\u011fa g\u00f6m\u00fclmeli. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar orta sertlikte ortopedik s\u00fcnger yataklar\u0131n bel a\u011fr\u0131s\u0131, tutukluk ve uyku kalitesini olumlu etkiledi\u011fini g\u00f6steriyor. Yatakta omurgan\u0131n fizyolojik e\u011frilerini k\u00fc\u00e7\u00fck yumu\u015fak yast\u0131klar ile desteklemek daha dinlendirici bir uyku sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 varsa?
\n– Omurga \u00e7evresi ba\u011f ve kaslar\u0131n da gece dinlenmesi gerekir. Gece uygun olmayan yatakta kalitesiz bir uyku, omurgan\u0131n dinlenmesi ve disklerin eski konumuna gelmesine engel olur. Bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 varsa \u00e7ok yumu\u015fak ve ortas\u0131 \u00e7\u00f6ken yataklar a\u011fr\u0131y\u0131 artt\u0131r\u0131r. Orta sertlikte yataklar\u0131n bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu oldu\u011funu ileri s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalar var.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Bel a\u011fr\u0131s\u0131, uyku kalitesini bozan, ka\u00e7\u0131ran bir sorun\u2026 Ba\u015f etmek i\u00e7in neler \u00f6nerirsiniz?
\n– S\u0131rt \u00fcst\u00fc yat\u0131p dizlerin alt\u0131na yast\u0131k koymak omurga \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 azalt\u0131yor. Yan yat\u0131p dizleri karna \u00e7ekip bacaklar aras\u0131nda yast\u0131k koymak kal\u00e7alar ve beldeki y\u00fcklenmeyi azalt\u0131yor. Y\u00fcz \u00fcst\u00fc yatanlarda kar\u0131n ve kal\u00e7alar alt\u0131na konan yast\u0131k beli rahatlat\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Bele en iyi gelen yatak hangisi?
\n– Bel a\u011fr\u0131s\u0131 olan hastalara iyi gelecek tek tip bir yatak yok. Yatak se\u00e7imi ki\u015fiye \u00f6zel olmal\u0131. \u0130deal yata\u011fa karar vermek i\u00e7in 5 gece o yatakta yatmak gerekiyor. Orta sertlikte ortopedik yataklar en ideali. Yatak hangi tip olursa olsun en fazla 10 sene kullan\u0131ld\u0131ktan sonra de\u011fi\u015ftirilmeli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hayat\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te biri uykuda ge\u00e7iyor. Aynen yemek yemek, su i\u00e7mek, nefes almak gibi uyku da insan i\u00e7in bir zorunluluk. Bu yaz\u0131 dizisinde uykunun test edilmesi, yata\u011f\u0131n iyi uykudaki rol\u00fc, kaliteli uyku, uyku hijyeni, uyuyamama sorunu, horlama, uykuda solunumun durmas\u0131 gibi konular\u0131 okuyacaks\u0131n\u0131z. UYKUNUZU TEST EDEB\u0130L\u0130RS\u0130N\u0130Z Son y\u0131llarda geli\u015ftirilen y\u00f6ntemler uykuyu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-69340","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69340"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69340\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erzhaber.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}